تحلیل: «عضو وابسته»؛ واژه‌ای که بر سر آن دعوا شد و محتوایی که فراتر از واژه است

جنجال بر سر «عضو وابسته» بودن کانادا، در نگاه اول دعوا بر سر یک واژه به نظر می‌رسد؛ اما همین دعوا، واقعیت تازه‌ای را آشکار می‌کند: نظم قدیمی ائتلاف‌ها دیگر پاسخگوی فشارهای تازه نیست. کانادا نمی‌تواند، به دلیل جغرافیا، عضو کامل اتحادیه اروپا شود؛ و اتحادیه نیز معاهده‌ای ندارد که عضویت وابسته را تعریف کند. با این حال، هر دو طرف می‌خواهند رابطه‌شان را «به بالاترین سطح ممکن» برسانند؛ چون هر دو، زیر فشار تعرفه‌ها و ابزار شدن تجارت، به دنبال کاهش وابستگی به یک شریک واحدند.

به همین دلیل، محتوای توافق مونترال مهم‌تر از نام آن است: بانک سرمایه‌گذاری اروپا در خاک کانادا، دسترسی به گالیله، مشارکت در برنامه دفاعی SAFE، وام ۹۰ میلیارد یورویی برای اوکراین، و همکاری در ابررایانه‌ها. اینها، گام‌هایی عملی برای درهم‌تنیدگی اقتصادی و امنیتی‌اند؛ بی‌آنکه نام عضویت بر خود داشته باشند.

اما پرسش بی‌پاسخ همچنان پابرجاست: آیا «وابستگی بدون الحاق» یک مدل تازه و قابل تکثیر برای قدرت‌های میانه است، یا یک استثنای یک‌باره برای شرایط خاص کانادا؟ مخالفت آلمان نشان می‌دهد که حتی درون اروپا نیز بر سر این پرسش اتفاقی نیست. نشست بهار ۲۰۲۷، که قرار است تعریف این رابطه را ادامه دهد، نخستین آزمون جدی این ایده خواهد بود.