ربات‌ها پشت میز خبر نشستند؛ نخستین گویندگان انسان‌نمای جهان در پکن خبر خواندند

در قلب پکن، در تالاری که میزبان هفتمین اجلاس جهانی رسانه‌ها بود، خبر برای نخستین‌بار نه از دهان یک انسان، که از لبان ربات خوانده شد. خبرگزاری شین‌هوا، پنجشنبه ۵ نوامبر، دو گوینده انسان‌نمای خود را به جهان معرفی کرد؛ ربات‌هایی به نام‌های «شین‌یو» و «شین‌یان» که با همکاری شرکت «یوبی‌تک» ساخته شده‌اند و به گفته شین‌هوا نخستین گویندگان رباتیک جهان‌اند. یکی از آن دو، همان‌جا روی صحنه، خبر آغازین نشست را خواند؛ لحظه‌ای که مرز میان خبر و خیال، باریک‌تر از همیشه به نظر رسید.

این دو گوینده در اندازه‌های یک انسان ساخته شده‌اند؛ پوستی شبه‌انسانی دارند، چهره‌شان احساس را نشان می‌دهد و برای صحنه خبر طراحی شده‌اند. طراحی چهره و تصویر آن‌ها را «جانگ ییمو»، کارگردان نامدار سینمای چین، بر عهده داشته است. اما آنچه این ربات‌ها را از یک نمایش صرف جدا می‌کند، مغز آن‌هاست: آن‌ها از راه یک واسط فنی به «شین‌هوا یودیان»، کارگزار هوش مصنوعی و پیکره خبری این خبرگزاری، متصل‌اند؛ پیکره‌ای از خبرهای بازبینی‌شده که به گفته سازندگان، ربات را از «توهم» و جعل خبر دور نگه می‌دارد؛ خطری که گریبان‌گیر بسیاری از مدل‌های زاینده متن است.

شین‌هوا می‌گوید مالکیت کامل فکری این ربات‌ها از آنِ خود اوست و آن‌ها قرار نیست جای روزنامه‌نگار را بگیرند؛ بلکه «نقش تازه‌ای در تحریریه» خواهند داشت. پرسش اما همچنان پابرجاست: وقتی گوینده‌ای که خبر می‌خواند نه می‌فهمد و نه مسئولیت می‌پذیرد، اعتماد مخاطب به خبر چه سرنوشتی خواهد داشت؟ اگر ربات خطا کند، چه کسی پاسخ‌گو خواهد بود؛ مهندس، خبرگزاری، یا هیچ‌کس؟ این‌ها پرسش‌هایی‌اند که این رونمایی، پیش از آنکه پاسخی بدهد، پیش روی همه رسانه‌های جهان گذاشته است.

این رونمایی در حالی انجام شد که ربات‌های انسان‌نما دیگر تنها در آزمایشگاه‌ها نیستند؛ همین هفته در نمایشگاه «روبو ورلد» در کره جنوبی، ربات‌های چینی در نقش همراه خانگی و هم‌بازی کودکان به نمایش درآمدند و در شهر هانگجو، یک ربات انسان‌نما کنار پلیس راهنمایی در ماراتون شهر به گشت‌زنی پرداخت. آنچه دیروز در داستان‌های علمی‌تخیلی می‌خواندیم، امروز پشت میز خبر نشسته است؛ و ستون «عصر هوش مصنوعی» از همین‌جا آغاز می‌شود: از جایی که خبر، خود خبرساز شده است.

نویسنده: مختار نگاه