نسخه‌ای که هیچ پزشکی آن را ننوشت؛ یوتا به هوش مصنوعی اجازه تجویز دارو داد

در ایالت یوتا در امریکا، از ماه اکتبر امسال، یک بیمار می‌تواند نسخه دارو بگیرد، بی‌آنکه پزشک آن را نوشته باشد. یوتا نخستین ایالتی در امریکا شد که به هوش مصنوعی اجازه می‌دهد نسخه‌های اولیه دارو را صادر کند؛ آن هم از راه یک برنامه تلفن همراه، با اسکن چهره و پاسخ به چند پرسش. نسخه‌ای که هیچ پزشکی آن را ننوشت؛ اما نام یک پزشک، همچنان پای آن است.

شرکت «نولا هلث» در نیویورک، برنامه «نولا درم» را ساخته است؛ برنامه‌ای که با اسکن چهره، آکنه را ارزیابی می‌کند و برای هشت داروی موضعی، نسخه می‌نویسد؛ نه قرص، نه ایزوترتینوئین، و نه هیچ داروی خوراکی. هزینه آن ماهانه ۴٫۹۹ دالر است و تنها برای افراد بالای ۱۸ سال. هر نسخه، با وجود آنکه هوش مصنوعی آن را آماده می‌کند، نام یک پزشک را دارد؛ و مدیرعامل شرکت، لوییس ونوس، می‌گوید این کار «تحت نظارت بالینی» انجام می‌شود. اما نظارت، مرحله‌به‌مرحله کم می‌شود: صد نسخه نخست با تأیید مستقیم پزشک، سپس تا پانصدمین نسخه با بازبینی روزانه، و پس از آن با نمونه‌گیری هفتگی. به گفته شرکت، در ۹۶ درصد موارد، پزشکان با پیشنهاد هوش مصنوعی موافق بوده‌اند.

این مجوز، آزمایشی است؛ یک‌ساله، با امکان تمدید تا دو سال دیگر، و در چارچوب برنامه «سندباکس نظارتی» یوتا صادر شده است؛ همان برنامه‌ای که در همان روز، دو آزمایه دیگر را هم پذیرفت: «آگست ای‌آی» برای تمدید داروهای مزمن و «اکسپکت فیتنس» برای درمان مجازی عضلات کف لگن، از جمله پس از زایمان. یوتا، با این تصمیم، به آزمایشگاه حقوقی امریکا بدل شده است؛ جایی که قانون، پیش از آنکه کامل شود، امتحان می‌شود.

اما پرسش اینجاست: اگر هوش مصنوعی اشتباه کند، چه کسی مسئول است؟ برنامه‌ای که صورت را می‌خواند، بیماری را نمی‌شناسد؛ و پزشکی که نامش پای نسخه است، بیمار را ندیده است. حامیان می‌گویند این راه، دسترسی به درمان را آسان‌تر می‌کند، به‌ویژه برای کسانی که پزشک ندارند یا از رفتن به کلینیک می‌ترسند. منتقدان می‌گویند این، نخستین قدم در راهی است که در پایان آن، تشخیص و درمان، از دست انسان بیرون می‌رود. یوتا قدم اول را برداشت؛ جهان، با دقت، نگاه می‌کند.

نویسنده: مختار نگاه