هایکویی از مدار زمین؛ گوگل نخستین پاسخ هوش مصنوعی را از فضا دریافت کرد

در پنجشنبه ۳۰ اکتبر، گوگل از چیزی خبر داد که تا دیروز، بیشتر به داستان علمی‌تخیلی می‌مانست: نخستین پاسخ هوش مصنوعی از مدار زمین. یک ماهواره آزمایشی به نام «سان‌کیچر»، که گوگل آن را با شرکت «پلنت» ساخته و در یکم اکتبر با موشک فالکون ۹ اسپیس‌ایکس به فضا فرستاده بود، نخستین پاسخ یک مدل زبانی را از مدار زمین به زمین فرستاد؛ و آن پاسخ، یک هایکوی سه‌خطی بود.

هایکو چنین است:

ماهواره آبی، زیر پا
جریان داده در سکوت
نور ستارگان، خوراک من است

مدل «جما ۴» گوگل، این سه خط را در مدار نوشت و از راه ایستگاه زمینی در سوالبارد به زمین فرستاد. ماهواره، در ارتفاع حدود ۵۱۱ کیلومتر، با چهار تراشه «تریلیوم» و هزار وات برق خورشیدی کار می‌کند؛ و در هر بار، تنها یک تراشه را برای ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روشن می‌کند. سه هفته طول کشید تا ماهواره آماده کار شود؛ و اکنون، تنها «استنتاج» می‌کند، نه آموزش؛ یعنی پاسخ می‌دهد، اما یاد نمی‌گیرد.

چرا هوش مصنوعی را به فضا بفرستیم؟ پاسخ گوگل ساده است: در فضا، نور خورشید همیشه هست و گرما را می‌توان به فضا فرستاد؛ در حالی که روی زمین، مراکز داده به آب و برق و زمین نیاز دارند. اما رهبر این پروژه، «تراویس بیلز»، می‌گوید انتظار ندارد محاسبات فضایی تا پنج سال آینده ارزان‌تر از زمین باشد. قدم بعدی: آزمایش در برابر گرما و پرتوها، و در سال ۲۰۲۷، دو ماهواره که با هم کار می‌کنند.

شاید مهم‌ترین نکته این خبر، نه فناوری آن، که شعر آن باشد. گوگل می‌توانست نخستین پاسخ را یک عدد، یک گزارش، یا یک جمله خشک انتخاب کند؛ اما یک هایکو فرستاد. شاید چون می‌دانست که خبر، فقط خبر نیست؛ خبر، داستان است. و داستان هوش مصنوعی در فضا، تازه آغاز شده است؛ با سه خط شعر، از ارتفاع ۵۱۱ کیلومتری.

نویسنده: مختار نگاه