«یوتا به هوش مصنوعی اجازه داد بدون پزشک، هر دارویی را تجویز کند» — گمراه‌کننده

در روزهای گذشته، در شبکه‌های اجتماعی و برخی گزارش‌ها چنین خوانده می‌شود که ایالت یوتا در امریکا «به هوش مصنوعی اجازه داده است بدون دخالت پزشک دارو تجویز کند» و دوره پزشک به پایان رسیده است. این روایت، با تیترهای کوتاه و هیجان‌انگیز، چنین وانمود می‌کند که از این پس یک برنامه تلفن همراه می‌تواند جای پزشک بنشیند و هر دارویی را بنویسد.

واقعیت، هم درست است و هم بسیار محدودتر از این روایت. دفتر سیاست هوش مصنوعی یوتا در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ پنج توافق تازه در «سندباکس نظارتی» خود تصویب کرد. یکی از آن‌ها با شرکت «نولا هلث» (شرکت مادر «مَجیک هلث») است: هوش مصنوعی این شرکت می‌تواند برای نخستین‌بار نسخه بنویسد، اما فقط برای هشت داروی موضعی آکنه، فقط برای بزرگسالان بالای ۱۸ سال با آکنه خفیف تا متوسط، با هزینه ۴٫۹۹ دالر در ماه. نظارت، مرحله‌به‌مرحله است: صد نسخه نخست با تأیید مستقیم پزشک، تا نسخه پانصدم با بازبینی روزانه پس از صدور، و پس از آن با نمونه‌گیری هفتگی؛ به گفته شرکت، پزشکان در بیش از ۹۶ درصد موارد با پیشنهاد هوش مصنوعی موافق بوده‌اند. این آزمایش یک‌ساله است و تا دو سال دیگر قابل تمدید. دو توافق دیگر هم فقط تمدید داروست: «آگست ای‌آی» برای تمدید داروهای مزمن و «داکترونیک» برای تمدید ۱۹۲ داروی مزمن؛ هیچ‌کدام نسخه تازه نمی‌نویسند. افزون بر این، در آوریل ۲۰۲۶ یازده عضو از چهارده عضو هیئت صدور پروانه پزشکی یوتا خواستار توقف فوری آزمایش داکترونیک شدند؛ ایالت نپذیرفت، اما این مخالفت نشان می‌دهد که حتی در خود یوتا بر سر این آزمایش اجماع نیست.

حکم ما: گمراه‌کننده. اینکه یوتا نخستین ایالتی شد که به هوش مصنوعی اجازه صدور نسخه تازه داد، درست است؛ اما «هر دارویی، بدون پزشک» نادرست است. فهرست دارو فقط هشت داروی موضعی آکنه است؛ قرص و داروی خوراکی در آن نیست، آکنه شدید و ایزوترتینوئین بیرون‌اند، و نام یک پزشک همچنان پای هر نسخه است. این توافق‌ها فقط اجرای برخی قوانین ایالتی یوتا را معلق می‌کنند؛ به هوش مصنوعی پروانه پزشکی نمی‌دهند و قانون فدرال را کنار نمی‌گذارند.

آنچه یوتا انجام داده، یک آزمایش محدود با نظارت مرحله‌ای است، نه آینده‌ای بدون پزشک. برای بیمار، دانستن این مرزها مهم است: برنامه‌ای که صورت را می‌خواند، بیماری را نمی‌شناسد؛ و پزشکی که نامش پای نسخه است، بیمار را ندیده است. هوش مصنوعی می‌تواند به درمان دسترسی بدهد، اما اعتماد به آن، تنها زمانی درست است که حدودش را بدانیم.

مختار نگاه