تحلیل امروز ما از وضعیت رسانهها در افغانستان یک عدد داشت که بیش از همه میگوید: ۲۰۷ مورد نقض حقوق خبرنگاران در سال ۱۴۰۴؛ ۱۸۳ تهدید و ۲۱ بازداشت. اما خطرناکترین اثر محدودیتها در این آمار نیست؛ در چیزی است که اصلاً ثبت نمیشود: خودسانسوری.
وقتی خبرنگار پیش از نوشتن هر جمله، بازداشت را در ذهن حساب میکند، دیگر نیازی به سانسورچی نیست؛ خبرنگار خودش قلم را زمین میگذارد. این دقیقاً همان چیزی است که طالبان میخواهد: رسانهای که هست، اما حرف نمیزند؛ دوربینی که روشن است، اما چیزی نشان نمیدهد. گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان نیز در ثور ۱۴۰۵ درباره همین گسترش سانسور، نظارت و خودسانسوری هشدار داده است.
عدد دوم از زنان میگوید: شمار زنان خبرنگار از حدود ۲۸۳۳ نفر پیش از ۲۰۲۱ به ۷۴۷ نفر در ۲۰۲۵ رسیده است. این فقط از دست رفتن شغل نیست؛ حذف نیمی از جامعه از روایتِ خودش است. وقتی زنان در اتاق خبر نیستند، مشکلات زنان در خبر نیست؛ و وقتی مشکلات زنان در خبر نیست، انگار اصلاً وجود ندارد.
و سوم، مهاجرت: خبرنگارانی که رفتهاند، در تبعید با اقامت، بیکاری و بیپولی دستوپنجه نرم میکنند و از منابع داخل کشور دور ماندهاند. افغانستان دارد سرمایه انسانی و تجربه حرفهای خود را از دست میدهد — و این سرمایه با هیچ بودجهای برنمیگردد.
محدودکردن رسانهها، مشکلات افغانستان را حل نمیکند؛ کشور را نابینا میکند. حکومتی که از نظارت عمومی میترسد، دیر یا زود از واقعیت هم میترسد — و واقعیتی که دیده نشود، بزرگتر میشود، نه کوچکتر.
نظرات (0)