بیست‌وپنج سال پیش، در شامگاه ۱۱ نوامبر ۲۰۰۱، سه خبرنگار خارجی که همراه نیروهای ائتلاف شمال در شمال افغانستان حرکت می‌کردند، در کمین طالبان کشته شدند. ژوهان ساتون از رادیو بین‌المللی فرانسه، پیر بیو از شبکهٔ RTL فرانسه و فولکر هاندلویک، خبرنگار آزاد مجلهٔ آلمانی اشترن، در نزدیکی تالقان جان باختند. آنان نخستین خبرنگاران کشته‌شده پس از آغاز عملیات نظامی امریکا در افغانستان بودند.
شش خبرنگار سوار بر یک نفربر زرهی ائتلاف شمال بودند که به‌سوی مواضع طالبان در نزدیکی تالقان، مرکز ولایت تخار، پیش می‌رفت. نیروهای طالبان به کاروان آتش گشودند و یک راکت به نفربر حامل خبرنگاران اصابت کرد. در پی انفجار، شماری از سرنشینان از خودرو به بیرون پرتاب شدند. سه خبرنگار کشته شدند و سه خبرنگار دیگر زنده ماندند.
کمیتهٔ حفاظت از روزنامه‌نگاران (CPJ) در بیانیهٔ ۱۲ نوامبر ۲۰۰۱ کشته‌شدن هر سه خبرنگار را تأیید کرد و نوشت که چگونگی دقیق مرگ آنان روشن نیست؛ مشخص نبود در جریان تبادل آتش کشته شده‌اند یا دست‌کم دو نفر از آنان پس از سقوط از خودرو به دست نیروهای طالبان کشته شده‌اند. یک ژنرال ائتلاف شمال به CNN گفته بود که پیکر بیو و هاندلویک در یک سنگر طالبان پیدا شده است؛ اما پل مک‌گیو، یکی از بازماندگان، باور نداشت که خبرنگاران هدف قرار گرفته باشند.
ژوهان ساتون؛ خبرنگاری که به میدان جنگ بازگشت
ژوهان ساتون هنگام مرگ ۳۴ سال داشت. او در سال ۱۹۹۰ از مدرسهٔ عالی روزنامه‌نگاری لیل فارغ‌التحصیل شد و از اوایل دههٔ ۱۹۹۰ با رادیو بین‌المللی فرانسه همکاری می‌کرد. مدتی خبرنگار این رسانه در لندن بود و سپس به گزارشگری جنگ روی آورد؛ از جمله دادگاه شرکت نفتی الف در فرانسه، توفان میچ در امریکای مرکزی در سال ۱۹۹۸، جنگ کوزوو و مقدونیه و درگیری‌های خاورمیانه را پوشش داد.
در سال ۲۰۰۴، در مراسم گشایش لوح یادبود خبرنگاران جان‌باخته در مأموریت، در میدان حقوق بشر پاریس، از او یاد شد؛ اقدامی برای زنده نگه‌داشتن یاد خبرنگاری که در جریان انجام وظیفهٔ حرفه‌ای خود جان باخت.
سه خبرنگار و یک حملهٔ مرگبار
پیر بیو، خبرنگار شبکهٔ RTL فرانسه، و فولکر هاندلویک، خبرنگار آزاد مجلهٔ آلمانی اشترن، دو خبرنگار دیگری بودند که در این حمله کشته شدند. بیو ۳۱ سال داشت.
در همان کاروان، پل مک‌گیو از روزنامهٔ سیدنی مورنینگ هرالد استرالیا، ورونیک ربیروت از رادیو فرانس کولتور و لوون سوونتس از روزنامهٔ مونترال گزت کانادا نیز حضور داشتند که از این حمله جان سالم به در بردند.
روزنامهٔ نیویورک تایمز نیز در گزارش ۱۳ نوامبر ۲۰۰۱ جزئیاتی از حمله به کاروان و کشته‌شدن این سه خبرنگار را بازتاب داد.
یادآوری یک رویداد در تاریخ روزنامه‌نگاری افغانستان
کشته‌شدن ژوهان ساتون، پیر بیو و فولکر هاندلویک، بخشی از تاریخ پرخطر پوشش رسانه‌ای جنگ افغانستان است؛ جنگی که طی دهه‌های گذشته جان شمار زیادی از خبرنگاران داخلی و خارجی را گرفته است. تنها در ماه نوامبر ۲۰۰۱، هشت خبرنگار در افغانستان کشته شدند.
بیست‌وپنج سال پس از این رویداد، بازخوانی سرگذشت این سه خبرنگار بار دیگر توجه‌ها را به خطرهای خبرنگاری در مناطق جنگی و اهمیت دسترسی آزاد رسانه‌ها به اطلاعات جلب می‌کند.
برای خبرنگارانی که در خط مقدم جنگ فعالیت می‌کنند، ثبت رویدادها تنها به معنای حضور در محل درگیری نیست؛ آنان با خطرهایی روبه‌رو هستند که گاهی بازگشت از میدان را ناممکن می‌سازد.
نظرات (0)