کلاس‌های پنهانی؛ دخترانی که با ترس از طالبان درس می‌خوانند

مریم ۱۳ ساله است؛ اگر مکتب‌ها باز بودند، امسال در صنف هفتم می‌نشست و می‌خواهد وکیل شود. اما هر روزی که برای درس‌خواندن از خانه بیرون می‌رود، تنها و در ساعت‌های جداگانه راه می‌افتد و بارها به پشت سرش نگاه می‌کند؛ مبادا کسی او را به طالبان گزارش دهد. کلاس او در خانه‌ای خصوصی است؛ جایی که نام‌ها عوض شده‌اند و چهره‌ها پوشانده شده‌اند تا کسی شناخته نشود.

پس از بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱، دختران از رفتن به مکتب پس از صنف ششم و زنان از دانشگاه منع شدند. به گفته یونسکو، در پنج سال گذشته بیش از دو میلیون دختر افغانستانی از آموزش بازمانده‌اند. اما در خانه‌های خصوصی، آموزگاران متعهد کلاس‌های پنهانی برپا کرده‌اند؛ ریاضی، انگلیسی و هنر. مرجان می‌خواهد پزشک شود و سحر روان‌شناس؛ رویاهایی که در کلاسی کم‌نور و کوچک، هنوز زنده‌اند.

خطر، واقعی است. آموزگاران می‌گویند پس از آن‌که به طالبان گزارش شدند، ناچار شدند کلاس‌ها را جابه‌جا کنند یا آن‌ها را به‌صورت مرکز خیاطی پنهان کنند. دانش‌آموزان یکی‌یکی و در ساعت‌های پراکنده می‌آیند تا توجه کسی را جلب نکنند. طالبان به پرسش‌های رادیو آزادی درباره این کلاس‌ها پاسخ نداد؛ پیش‌تر گفته بود دختران می‌توانند در «شرایط مناسب» به مکتب بازگردند؛ شرایطی که تاکنون روشن نشده است.

هدا جابریان، هماهنگ‌کننده آموزش اضطراری یونسکو، می‌گوید آموزش حق اساسی انسان است و نمی‌توان درباره آن چانه زد. با این همه، دختران ادامه می‌دهند؛ در کلاسی کم‌نور و کوچک، به این امید که روزی دوباره به مکتب رسمی بازگردند. درس‌خواندن برای آنان، دیگر تنها درس نیست؛ ایستادن در برابر فراموشی است.

مختار نگاه