نخستین رژیم طالبان در سپتامبر ۱۹۹۶ میلادی (سنبله و میزان ۱۳۷۵ خورشیدی) کابل را تصرف کرده بود. این گروه پس از به‌دست‌گرفتن پایتخت، محدودیت‌های گسترده‌ای بر زندگی اجتماعی و سیاسی مردم، به‌ویژه زنان و دختران، وضع کرد و بخش بزرگی از ساختارهای سیاسی و اجتماعی کشور را تحت کنترل خود درآورد. با آغاز حملات نظامی امریکا و متحدانش به افغانستان در ۷ اکتبر ۲۰۰۱ میلادی (۱۵ میزان ۱۳۸۰ خورشیدی)، پس از حملات یازدهم سپتامبر (۲۰ سنبله ۱۳۸۰ خورشیدی)، مواضع طالبان در بخش‌های مختلف کشور هدف حملات هوایی قرار گرفت. نیروهای جبهه متحد نیز با حمایت نظامی امریکا و متحدان آن، عملیات پیشروی علیه مواضع طالبان را آغاز کردند. در پی شکست نیروهای طالبان در شمال افغانستان و از دست‌رفتن شهرهای مهمی چون مزارشریف و هرات، این گروه در ۱۳ نوامبر ۲۰۰۱ میلادی (۲۲ عقرب ۱۳۸۰ خورشیدی) کابل را ترک کرد. نیروهای جبهه متحد وارد شهر شدند و کنترل مراکز مهم دولتی را به دست گرفتند. شماری از باشندگان کابل نیز از پایان حاکمیت طالبان در پایتخت استقبال کردند. هم‌زمانی سقوط کابل با دیدار بوش و پوتین در همان روز، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور وقت روسیه، در کاخ سفید با جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهور وقت امریکا، دیدار کرد. افغانستان و تحولات نظامی آن، از محورهای مهم گفت‌وگوی دو طرف بود. بوش و پوتین در این دیدار، سیاست‌های طالبان و حمایت این گروه از شبکه‌های تروریستی را مورد انتقاد قرار دادند. دو رئیس‌جمهور همچنین درباره ضرورت جلوگیری از بازگشت تروریسم به افغانستان و شکل‌گیری یک ساختار سیاسی جدید در این کشور گفت‌وگو کردند. این دیدار در شرایطی انجام شد که سقوط کابل به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شکست‌های نظامی طالبان در سال ۲۰۰۱، موقعیت این گروه را به‌شدت تضعیف کرده بود. پایان نخستین دوره حاکمیت طالبان با وجود سقوط کابل، حاکمیت طالبان در همان روز به‌طور کامل پایان نیافت. این گروه همچنان بخش‌هایی از جنوب افغانستان، به‌ویژه قندهار، را در اختیار داشت. در ۷ دسامبر ۲۰۰۱ میلادی (۱۶ قوس ۱۳۸۰ خورشیدی)، قندهار نیز به دست نیروهای مخالف طالبان افتاد و نخستین دوره حاکمیت این گروه بر افغانستان عملاً پایان یافت. پس از آن، روند تشکیل اداره موقت افغانستان به ریاست حامد کرزی آغاز شد و در کنفرانس بن، چارچوب سیاسی جدیدی برای اداره کشور مورد توافق قرار گرفت. با سقوط نخستین رژیم طالبان، افغانستان وارد مرحله تازه‌ای از تحولات سیاسی شد. در دو دهه بعد، انتخابات، تشکیل نهادهای دولتی، فعالیت رسانه‌ها و حضور زنان در بخش‌های مختلف جامعه از مهم‌ترین تغییرات این دوره بود؛ هرچند جنگ، ناامنی، فساد اداری و اختلافات سیاسی همچنان از چالش‌های جدی افغانستان باقی ماند. بازگشت طالبان پس از دو دهه بیست سال پس از سقوط نخستین رژیم طالبان، این گروه در اوت ۲۰۲۱ میلادی (اسد ۱۴۰۰ خورشیدی)، هم‌زمان با خروج نیروهای بین‌المللی و فروپاشی دولت جمهوری اسلامی افغانستان، بار دیگر کنترل کابل را به دست گرفت. طالبان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ میلادی (۲۴ اسد ۱۴۰۰ خورشیدی) وارد کابل شدند و با فرار اشرف غنی، رئیس‌جمهور وقت افغانستان، نظام جمهوری فروپاشید. این رویداد پایان دوره بیست‌ساله حضور نظامی امریکا و متحدانش در افغانستان و آغاز دوباره حاکمیت طالبان بود. اکنون، ۲۵ سال پس از سقوط نخستین رژیم طالبان در کابل، افغانستان بار دیگر تحت حاکمیت همین گروه قرار دارد؛ تحولی که پرسش‌های مهمی درباره دستاوردهای دو دهه حضور جامعه جهانی، دلایل فروپاشی نظام جمهوری و آینده سیاسی افغانستان مطرح می‌کند.
۲۵ سال پس از سقوط کابل؛ روزی که طالبان پایتخت را ترک کردند
۲۵ سال پیش، در ۱۳ نوامبر ۲۰۰۱ میلادی (۲۲ عقرب ۱۳۸۰ خورشیدی)، کابل پس از نزدیک به پنج سال حاکمیت نخستین رژیم طالبان، از کنترل این گروه خارج شد و نیروهای جبهه متحد (ائتلاف شمال) وارد پایتخت افغانستان شدند؛ رویدادی که با استقبال بخشی از مردم کابل همراه شد و هم‌زمان، در واشنگتن، رئیس‌جمهوران امریکا و روسیه درباره آینده افغانستان و نقش طالبان گفت‌وگو کردند.
نظرات (0)